Mama i tata po narodzinach dziecka

Na Dolnym Śląsku w pierwszych czterech miesiącach tego roku ZUS wypłacił 20 991 zasiłków macierzyńskich.

4 822 z nich popłynęło do ojców a 16 169  do mam.  

W tym oddział ZUS w Legnicy 4502 (3318 kobietom),

oddział ZUS w Wałbrzychu 4899 (3831 kobietom)

a ZUS we Wrocławiu 11 789 (9181 kobietom).

To matki częściej korzystają z urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Tylko w ciągu pierwszych czterech miesięcy tego roku z urlopu macierzyńskiego w kraju korzystało ponad 231,7 tys. kobiet, a tylko 64,3 tys. mężczyzn. W sumie w kraju od stycznia do kwietnia zostało wypłaconych 296 tys. zasiłków.

- Nawet 6 tygodni przed porodem ubezpieczona mama może już skorzystać z płatnego zasiłku macierzyńskiego. Z zasiłku macierzyńskiego może też skorzystać ubezpieczony ojciec dziecka – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Jak dodaje rzeczniczka, dla osób ubezpieczonych - zasiłek macierzyński przysługuje za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Z tego ostatniego może skorzystać tylko ubezpieczony tata dziecka.  

Urlop macierzyński

- Po urodzeniu lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka okres pobierania zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego, lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni. Długość urlopy zwiększa się wraz z ilością urodzonych dzieci – wyjaśnia Kowalska-Matis.

Ważne dla mam, które rozpoczęły prowadzenie własnej firmy i mają ulgę na start, w czasie której nie płacą składek do ZUS.  

- Gdy nie płacą składek oznacza to, że w czasie, gdy korzystają z ulgi na start - nie mają ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczeń społecznych, nie podlegają między innymi ubezpieczeniu chorobowemu, z którego wypłacany jest zasiłek macierzyński – przestrzega Kowalska-Matis. – Dlatego warto dokładnie poznać obowiązujące przepisy i przygotować się do narodzin dziecka - dodaje.

Rzeczniczka wyjaśnia, że przedsiębiorca nie musi skorzystać z ulgi na start. Może także z niej zrezygnować już w trakcie korzystania – wystarczy, że złoży zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych.

Zwolnienie lekarskie w czasie ciąży

Jeżeli w okresie ciąży lekarz stwierdzi, że przyszła mama jest niezdolna do pracy, może wystawić zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy (e-ZLA), potocznie zwane „L4”, z kodem B. Należy pamiętać, że zwolnienie lekarskie jest wystawiane z powodu choroby występującej w okresie ciąży, a nie z powodu ciąży. Sama ciąża nie jest powodem do wystawienia e-ZLA.

A co po narodzinach dziecka?

Narodziny dziecka to moment, w którym system ubezpieczeń społecznych przewiduje szeroki katalog uprawnień dla rodziców. Pierwsze z nich to zasiłek macierzyński, który zastępuje wynagrodzenie w czasie, gdy rodzic opiekuje się dzieckiem.

- ZUS będzie wypłacał zasiłek pod warunkiem, że mama jest ubezpieczona, czyli od jej pensji jest odprowadzana składka na ubezpieczenie chorobowe, która w przypadku niektórych umów lub własnej działalności - jest dobrowolna.  

Jak można podzielić zasiłek macierzyński? 

Pierwsze 14 tygodni przysługuje wyłącznie mamie, pozostały okres może wykorzystać mama, a jeśli ona wróci do pracy, może zrezygnować z pozostałej części zasiłku na rzecz taty.

Kolejny przywilej rodziców to zasiłek macierzyński za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który przysługuje zatrudnionym na podstawie umowy o pracę rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych oraz urodzonych w terminie, ale wymagających hospitalizacji. Można z niego skorzystać jedno z rodziców, jeśli dziecko przebywa w szpitalu co najmniej 5 dni po narodzinach.

Urlop rodzicielski z kolei - to dobrowolny, płatny urlop pracowniczy na opiekę nad dzieckiem. To najdłuższy etap wsparcia. Rodzice mają dużą elastyczność w dzieleniu się tym urlopem, który trwa w zależności od tego, ile dzieci się urodziło np. 41 tygodni – gdy urodziło się jedno dziecko lub 43 tygodni – gdy urodziło się co najmniej dwoje dzieci.

Jak mogą się nim podzielić rodzice?

Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne, 9-tygodniowe, nieprzenoszalne prawo do części tego zasiłku, rodzice mogą jednocześnie lub naprzemiennie przebywać na urlopie rodzicielskim oraz pobierać zasiłek macierzyński a sam okres pobierania zasiłku można podzielić na maksymalnie 5 części aż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko skończy 6 lat.

Co dla taty?

Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, do którego prawo jest wyłącznym i samodzielnym prawem taty, niezależnym od uprawnień mamy. Przysługuje także wtedy, gdy mama nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu i nie może korzystać ze świadczeń związanych z urodzeniem dziecka. Urlop ojcowski to okres zwolnienia od pracy, który przysługuje tacie zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę na opiekę nad dzieckiem do czasu, aż dziecko skończy 12. miesiąc życia (albo aż upłynie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia).

Urlop ojcowski trwa 2 tygodnie (14 dni kalendarzowych). Tata może go wykorzystać jednorazowo lub w dwóch 7-dniowych częściach

Pełne informacje o ubezpieczeniach i świadczeniach jakie ZUS oferuje rodzicom zostały zebrane w przygotowanym przez ZUS „Poradniku dla rodziców”.  

Działa też skrzynka e-mailowa mama@zus.pl, gdzie rodzice mogą wysłać pytanie i uzyskać informacje w indywidualnych sprawach.

Bezpłatny poradnik dla rodziców i opiekunów dzieci jest dostępny na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – link.

Źródło: Iwona Kowalska-Matis Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS Województwa Dolnośląskiego